Fr
Close

TRAINING&BOOKS

Brain Pills: 'Alexandria', door Quentin Jardon

Woensdag 22 April 2020

Brain Pills: 'Alexandria', door Quentin Jardon

En als we tijdens deze onzekere tijden ons heil nu eens zochten in een boek? Er zijn immers zoveel vakmensen in onze sector die hun passie en expertise netjes gebundeld, samengevat en gepubliceerd hebben, zodat wij er ons voordeel kunnen mee doen. Ziehier onze Brain Pills, bedoeld om je hersencellen te stimuleren, onderhouden en vermaken. Vandaag op ons nachtkastje: 'Alexandria' van Quentin Jardon, verschenen bij Gallimard.

De auteur?
Nadat hij zijn master in de journalistiek behaalde aan de UCL, debuteerde Quentin Jardon in 2013 als freelance journalist bij Le Soir. Vervolgens werkte hij bij Trends-Tendances en het magazine 24h01, dat hij vier jaar leidde als hoofdredacteur.
 
In 2017 stond hij als medeoprichter aan de wieg van het politieke magazine Wilfried, waar hij vandaag nog steeds adjunct-hoofdredacteur is. Daarnaast doceert hij narratief schrijven. ‘Alexandria’ (in het Frans) is zijn eerste boek; ondertussen werkt hij aan een tweede, een hedendaagse roman deze keer.
 
Het boek?
In ‘Alexandria’ voert de jonge journalist onderzoek naar de Belg Robert Cailliau die samen met de Brit Tim Berners-Lee beschouwd wordt als de mede-uitvinder van het World Wide Web. “Ik heb lang aan dit project gewerkt”, aldus Jardon. “De onduidelijkheid rond de precieze rol van onze landgenoot bij de ontwikkeling van het World Wide Web intrigeerde me en ik vond het verbazend dat de man zo onbekend was. Dus ben ik beginnen graven en ik heb meermaals geprobeerd contact met hem op te nemen. Eerst vruchteloos, want hij gaf al jaren geen interviews meer. Uiteindelijk was hij bereid me te ontmoeten. Onze afspraak vond plaats in Genève, een zeer symbolische plek, want daar is het web uitgevonden.”
 
Ter herinnering, het World Wide Web ontstond amper 30 jaar geleden, 20 jaar na de uitvinding van het internet, het technologische systeem waarop het web draait. In 1990 werken Robert Cailliau en Tim Berners-Lee aan de creatie van een gedeeld informatiesysteem, gedreven door de droom van een wereld waar kennis voor iedereen toegankelijk zou zijn en door iedereen verrijkt zou kunnen worden. Hun uitvinding had niet alleen een enorme impact op de economie en de communicatie, maar ook op de manier waarop we naar de wereld kijken en ze ervaren.
 
Het werk schetst de begindagen van het web en is niet wars van kritische kanttekeningen bij de evolutie van deze virtuele wereld. Tegelijk vertelt het boek de enquête van de auteur en zijn pogingen om Cailliau te ontmoeten. Het leest als een roman, zonder de materie echter te vulgariseren. Met aandacht voor de misbruiken en excessen die het web ondertussen teisteren. “Rondzwerven op het vrije web, zoals aan het begin, dat gaat nu niet meer”, aldus Jardon. “Daarvoor zou je het moeten redden van de grootmachten.”
 
De titel refereert natuurlijk aan de mythische bibliotheek in de gelijknamige stad in Egypte. Die werd eeuwenlang beschouwd als het centrum en verzamelpunt van alle menselijke kennis, maar verdween aan het einde van de Oudheid. Aan het begin van de jaren 2000 opende ze opnieuw haar deuren in een modernere versie. In de huidige Bibliotheca Alexandrina staat een enorme server die een kopie bewaart van het Internet Archive – een soort van universele encyclopedie van alles wat er op het web gebeurt die voortdurend geüpdatet wordt. Tegelijk verwijst de titel naar een dossier dat Robert Cailliau voorlegde aan de toenmalige voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Delors en dat hij Alexandria genoemd had. Daarin wilde hij Europa aanmanen om in het web te investeren voor de States de nieuwe markt volledig zouden domineren. Tevergeefs: niemand bij de EU nam zelfs nog maar de moeite om zijn dossier te lezen…
 
Waarom je dit nu moet lezen?
Het WWW dat vaak omschreven wordt als de laatste utopie van de 20ste eeuw, kende niet alleen een duizelingwekkende opmars, maar leidde ook tot veel disruptieve evoluties in zowat alle componenten van ons leven en onze samenleving.
 
De lockdown waarin we nu zitten vanwege de coronacrisis, zou ondenkbaar en onmogelijk zijn zonder de mogelijkheden van het web. Het is dan ook belangrijker dan ooit de dromen en de filosofie van de grondleggers te begrijpen.
 
Fragment?
« Après quelques jours de recherches, j’ai réussi à obtenir son numéro de téléphone. Pas portable, mais fixe, car le cofondateur présumé du Web a 'éteint' l’engin qui vivait dans sa poche, comme il l’écrit sur son blog. Je m’étais calé dans le fauteuil de mon salon, prêt à jouer mon enquête sur un coup de fil. La conversation a duré quarante secondes. Quand j’ai prononcé le mot 'journaliste', je l’ai deviné contenir un soupir d’exaspération, peut-être lui aussi enfoncé dans son canapé, à huit cents kilomètres de Bruxelles, je me suis figuré son visage jovial s’assombrir, ses épais sourcils baisser la garde, je l’ai vu lever les yeux au ciel ou se les frotter nonchalamment derrière ses lunettes grandes comme des fenêtres lorsqu’il m’a répondu, sur un ton qui m’invitait poliment à ne pas insister, qu’il avait décliné des dizaines de propositions en cinq ans : pas de raison qu’il me dise oui à moi.

J’ai songé à cette citation de Marc-Aurèle que Robert a visiblement fait sienne : « Être semblable au promontoire contre lequel se brisent continuellement les flots ».

Ainsi commençait la longue traque d’un ingénieur insaisissable, une figure oubliée que j’aurai le sentiment de connaître intimement à force de visionner ses conférences du passé, lire ses témoignages, rencontrer ses proches, réveiller des voix qui n’avaient plus parlé depuis longtemps — et tenter pas à pas d’amadouer le vieil homme du pays de Gex, comme on apprivoise une bête farouche en s’approchant prudemment de sa tanière. »

Foto: Francesca Mantovani (Gallimard)

Archief / TRAINING&BOOKS