Het Reuters Institute for the Study of Journalism publiceerde onlangs een zeer interessant
rapport waarin senior researcher Nic Newman – die ingewijden ongetwijfeld kennen van het jaarlijkse (en prestigieuze) Digital News Report – vooruitkijkt naar 2026 door de bril van de bewegingen en evoluties in de nieuwsmedia.
Eerste vaststelling van het verslag dat gebaseerd is op de bevraging van zo’n 280 relevante respondenten uit 51 landen: de nieuwsindustrie staat in 2026 onder zware druk. Dat is natuurlijk niets nieuws en het gevolg van twee grote krachten die we ondertussen allemaal wel kennen: de snelle opkomst van generatieve AI enerzijds en de opmars van ‘creators’ en influencers anderzijds.
AI verandert met andere woorden de manier waarop mensen informatie zoeken, vinden en consumeren (niet alleen maar vooral bij jongeren), waardoor de traffic daalt en de potentiële inkomsten van uitgevers afnemen. Tegelijk winnen persoonlijkheden allerhande aan invloed op platforms als YouTube, TikTok en podcasts en kampen traditionele media, net als het gros van bestaande instellingen, met een terugvallend vertrouwen bij het publiek.
Los daarvan komt hun feitelijke verslaggeversfunctie trouwens steeds vaker onder vuur te liggen en proberen publieke figuren – Agent Orange indachtig - de normaliter ‘kritische’ journalisten steeds openlijker en almaar vaker slinks te omzeilen door in de eerste plaats te communiceren via vaak gelijkgezinde podcasters of YouTubers, een fenomeen dat hoewel het voorlopig beperkt blijft tot bepaalde ideologische strekkingen, een serieuze bedreiging vormt voor de vierde macht en onze democratie.
Gelukkig hoeven de zogenaamde 'traditionele' bestaande media niet bij de pakken te blijven zitten, aldus de auteur van het rapport. Zo kunnen ze om te beginnen focussen op wat hun werk onderscheidend maakt. Meer onderzoeksjournalistiek en meer duiding, maar ook meer menselijke verhalen en verslaggeving op locatie; minder algemeen nieuws en ‘evergreen’ content. En jawel, relatief minder tekst, maar meer video en audio. En persoonlijker, zichtbaarder en platformgerichter werk. Al dan niet in samenwerking met creators en door toepassing van hun technieken.
Ook de verdienmodellen zijn aan herziening toe, preciseert Newman nog. Abonnementen en lidmaatschappen blijven de belangrijkste inkomstenbron. Evenementen worden belangrijker. Ook AI-deals bieden grote (internationale) uitgevers kansen (aan de hand van licenties of advertentie-inkomsten via chatbots).
En hun kleinere collega's? Die zetten – net zoals merken dat dienen te doen als ze betekenisvol willen blijven in advertising – best in op hun essentie en eigenheid. “Betrouwbare, menselijke en betekenisvolle journalistiek blijft waardevol en moeilijk volledig te vervangen door AI”, besluit de studie. “Mediaorganisaties die duidelijk kiezen voor hun rol, publiek en waarden, en tegelijk slim omgaan met AI en creators, maken de meeste kans om te overleven en te groeien.”
Als ze daarbij optimaal gebruikmaken van de beproefde talenten en ervaring van de mankracht die ze in huis hebben, is dat denken we een extra onderscheidend kenmerk. Om te evolueren moet je immers niet per se het wiel opnieuw uitvinden en in oude kastrollen kook je tot nader order nog altijd de beste soep. Ook in tijden van AI en UGC.