Fr

CREATIONS

Reclamefreelancers: vechtende knechten of vrijgevochten ridders?, door Wim Demyttenaere

Zondag 6 April 2025

Reclamefreelancers: vechtende knechten of vrijgevochten ridders?, door Wim Demyttenaere

Niemand minder dan Sir Walter Scott zou de term ‘a free lance’ ruim 200 jaar geleden al gebruikt hebben in zijn ridderroman ‘Ivanhoe’. Hij beschreef hierbij een middeleeuwse huurling-krijger, van wie de speer (‘lance’) geen eigendom is van een landheer, en die zijn krijgsdiensten ter beschikking stelt aan de hoogste bieder. Een vrije lansier, zeg maar. In het arbeidsrecht betekent freelancen ‘werken zonder vaste arbeidsovereenkomst’.

In onze reclamewereld is ‘freelancer’ een titel waarvoor de zekerheid-zoeker liever bedankt en die de ondernemende creatief, ook in minder gouden jaren, met trots blijft dragen. Is freelancen zalig of lastig? Smaakt de vrijheid zoet of bitter? Wat schuift dat eigenlijk? En was het vroeger beter?

Zes reclamefreelancers met flink wat jaren op de teller delen hun kennis en, samengeteld, meer dan 100 jaar ervaring in drie afleveringen.
 
Wanneer en waarom het begon voor 6 senior freelancers?

Geneviève Pochet: Toen Palmares, waar ik als copywriter werkte, in 2004 opging in Euro RSCG, kreeg ik mijn vooropzeg en besloot ik te gaan freelancen. Door mijn voorafgaande parcours had ik een goedgevuld adressenboekje met veel waardevolle contacten.

Arnold Hovart: Dat was in 2006. In die tijd werkten bureaus veel met freelancers. Het was best spannend, want je leerde verschillende bureaus kennen, met verschillende stijlen van aanpak en je ontmoette telkens andere mensen. Ideaal om je netwerk uit te breiden en te ontsnappen aan de dagelijkse sleur.

Bruno Seys (What’s in a name?): Na mijn studies reclame-vormgever deed ik stage in een bureau. Tegelijk volgde ik een extra opleiding illustratie bij Eddy Vermeulen, Ever Meulen, dus. Toen ik merkte dat geen enkel reclamebureau illustrators vast in dienst nam, besefte ik: als ik wil illustreren, moet ik zelfstandig worden, wat ik na mijn opleiding in 2001 beslist heb. Op mijn stageplek kon ik alvast als freelancer verder doen. En zo was ik vertrokken.

Filip Vandewiele (What’s in a name?): Ik vermoed in 2005, op reis in Cuba, om verder van vrijheid te kunnen genieten. En langer te kunnen lunchen.

Hugues Vanden Steen: In het begin van de jaren '90 stond ik als jonge creatief, net van school, op de payroll bij McCann. Tegelijkertijd leerde ik de beginselen van DM via een aanvullende freelance opdracht. Toen er een golf van ontslagen viel, stapte ik over naar de fulltime freelance status.
Nicolas Chartier (Teksthuis): In 2011 nam ik een sabbatical van een jaar en vertrok ik op wereldreis. Die vrijheid om dagelijks te doen en te laten wat je maar wou, was overweldigend.

Ik besefte al snel dat ik bij mijn terugkeer niet meer in het keurslijf van een bediende zou passen. Halfweg mijn reis, in een hostel in Argentinië, ben ik begonnen aan het ontwerp van mijn bedrijfslogo.
Wat vind jij de voordelen van dit statuut?

Bruno:
 Je vervalt natuurlijk rap in clichés, maar die zijn vaak ook waar. Een voordeel is zeker de vrijheid, op alle vlakken. Je beslist zelf voor wie je werkt. Je kan ook je werk inplannen wanneer je dat wil. Om een deadline te halen, moet je soms ’s avonds of in het weekend doorwerken. Maar dan hoef je de maandag erna niet om 8 uur achter je scherm te zitten. Ook je privéplanning kan je meer regelen zoals je zelf wil.
Geneviève: Als freelancer heb je het potentieel voor alle bureaus te kunnen werken. Daardoor heb ik mijn klantenbestand kunnen uitbreiden, en mijn competenties en vakmanschap laten evolueren.

Zo heb ik ‘on the job’ geleerd wat digitale communicatie is.

Vrijheid betekent ook je werk organiseren zoals je wil. 
Ook al aanvaard je alles wat binnenkomt, en werk je daardoor vaak tot een stuk in de nacht, blijft dat vrije gevoel. Ik ontmoette veel nieuwe mensen die voor mij deuren openden en mijn ervaringen verrijkten.

Hugues: Vroeger had de reclamewereld alle wind in de zeilen. Er was geld en je kreeg veel kansen. Hoe meer je werkte, hoe beter je verdiende. En het fiscale regime was volgens mijn boekhouder voordeliger. Door zelfstandig te zijn, kon ik vooral makkelijker andere partners ontmoeten, samenwerkingen uittesten en vaak heel lange relaties onderhouden. Allemaal zeer verrijkend. Vandaag zou ik de voordelen samenvatten als je eigen baas zijn, flexibiliteit in je eigen werkritme, zoveel werken als je wil en zoveel verdienen als je kan.

Nicolas: Het grootste voordeel is dat ik alle belangrijke en minder belangrijke beslissingen helemaal zelf kan nemen. Lijkt een klant me een lastpak? Dan neem ik hem niet aan. Wil ik vandaag wat minder hard werken? Dan doe ik dat gewoon. Een bijkomend voordeel waar ik nog dagelijks van geniet, is het wegvallen van de kantoorpolitiek, die behoorlijk intens kan zijn in de communicatiewereld. Ik word liever beoordeeld op de kwaliteit van mijn werk.
 
En de keerzijde van de medaille?

Geneviève: De onzekerheid kan je als nadelig ervaren. Je weet niet wat je volgende week zal doen, laat staan volgende maand. Contracten worden niet altijd gerespecteerd en tijdens de vakanties kan het kalmer zijn. Je moet leren je agenda te beheren over het hele jaar, en niet maand per maand. Als een bureau het even wat moeilijker heeft, zal een externe medewerker dat eerst voelen. Je moet van die onzekerheid een troef proberen te maken.

Nicolas: Je bent inderdaad nooit zeker of je volgende maand voldoende gaat verdienen, dus werk je deze maand extra hard om op die eventuele leegte te anticiperen. Ook al blijkt die leegte – hout vasthouden – er vijftien jaar lang telkens opnieuw niet te komen. Daarnaast is freelancen soms wat eenzaam. Eens goed sakkeren over een moeilijk project met een collega, dat mis ik wel.

Hugues: Wat ik minder aangenaam vind, zijn de tijdrovende administratie, inclusief het opvolgen van de betalingen, de onzekerheid om je maand rond te komen, het huurling-zijn, de last minute urgenties voor het weekend, en het niet verder kunnen opvolgen van je werk.

Arnold: Het kan inderdaad best frustrerend zijn dat je concepten aflevert die je niet altijd verder kan afwerken en tot een goed einde kan brengen.

Bruno: Het gebrek aan regelmaat, ook in de hoeveelheid werk, moet je er soms bij nemen. Als freelancer ben je ook zaakvoerder en moet je in kalme periodes prospecteren en nadenken over hoe je dat best aanpakt. Op een bepaalde manier ben je constant aan het solliciteren. Ik geloof wel dat je klanten op lange termijn kan binden. Maar klanten komen en gaan soms, en daar heb je zelf geen vat op, ook al lever je goed werk. Die onzekerheid kan stress geven. In elk geval wegen voor mij de nadelen niet op tegen de voordelen.
 
Heeft het freelancer zijn je verwachtingen ingelost?

Hugues: Over het algemeen wel: ik kreeg de kans om projecten aan te nemen, ervaring op te doen en inspirerende mensen te ontmoeten. Je wordt er ook beter van, als ondernemer op kleine schaal. Je wordt een manager, met alle zaken waar een creatief in loondienst geen rekening mee hoeft te houden: opdrachten vinden, de planning, de boekhouding, ziekte, vakantie, hardware, software, werkomgeving en administratie, met onder meer de fameuze bestelbon. Het paradoxale van de reclamesector is dat je die vaak pas ontvangt als de klus geklaard is! Maar ik heb ook aan heel wat langdurige projecten meegewerkt, als deel van een team, met alle aangename aspecten van dien.

Bruno: Als freelancer kan je niets voorspellen. Soms is het keihard werken. En dan verdien je ook keihard. Al moet ik wel toegeven dat ik de jongste jaren harder moet werken om hetzelfde te verdienen. Maar hard werken schrikt me niet af, en iets minder verdienen ook niet. De vrijheid blijft een immens voordeel.

Geneviève: Ik had al een zelfstandige ingesteldheid en kon me niet altijd schikken naar wat bureaus mij opdroegen. Het statuut van freelancer schonk me meteen professionele voldoening en de trots dat ik het zelf in handen had. De beperkingen van briefings en deadlines verbleken bij de voldoening die je ervaart als je een probleem countert met een creatieve oplossing.

Nicolas: Na 15 jaar besef ik dat ook freelancen me de vrijheid niet kan bieden waar ik zo naar verlangde. Ik kan dan wel beslissen wanneer ik wil werken en wanneer niet, maar ik kan mijn werk nooit helemaal loslaten en werk harder en langer dan toen ik bediende was. Ik heb dan ook heel wat freelancers zien terugkeren naar het comfort van een bediendenstatuut.
 
Wordt vervolgd
 

Archief / CREATIONS