SLUITEN


Op zoek naar iets ?

Zoeken

Al een MM-account ?

Inloggen Wachtwoord vergeten ?

Wachtwoord vergeten ?



Je wachtwoord versturen
FR NL

Op zoek naar iets ?


GEAVANCEERDE ZOEKOPTIES >

Nog geen lid van MM ?

mm.be is een freemium site. Om toegang te krijgen tot onze betalende inhoud, moet je een account aanmaken en je abonneren op onze producten.
Account aanmaken

Al een MM-account ?

Wachtwoord vergeten ?

Wachtwoord vergeten ?


Je wachtwoord versturen
close

Deeleconomie: het collaboratieve kapitalisme?

Donderdag 2 April 2015


Deeleconomie: het collaboratieve kapitalisme?
Vooraanstaande economische denkers zoals Jeremy Rifkin beweren dat de uitwassen van het pure kapitalistisch stelsel nu al tot een nieuw economisch paradigma hebben geleid, een hybride model dat voor een deel kapitalistisch en voor een deel collaboratief is. De opkomst van de zogenaamde deeleconomie die reeds een sterke impact heeft in vele sectoren, past in deze transitie. Hoe is ze ontstaan en wordt ze stilaan een onderdeel van de normale economie?

De deeleconomie mag dan nog niet helemaal in de mainstream genesteld zijn, toch maakte menig individu er de afgelopen jaren kennis mee. Waarschijnlijk keek je al eens op BlaBlaCar om een goedkope rit naar een beoogde bestemming te scoren. Misschien zocht je zelfs al naar een boormachine op het Peerby-platform om dat ene gaatje in een muur te boren. En wie boekte nog geen appartement in Lissabon of Parijs via het Airbnb-platform? Het huren van een product of een dienst is natuurlijk geen nieuw principe, maar wel nieuw is het peer-to-peer concept ofwel het koppelen van gelijken aan elkaar.
 
Om de opkomst van de deeleconomie te kaderen, is het zaak om het begrip even onder de loep te nemen. Vaak worden termen als ‘collaborative economy’ en ‘sharing economy’ immers door elkaar gebruikt. Rachel Botsman, auteur van het boek ‘What's Mine Is Yours: The Rise of Collaborative Consumption’ en een autoriteit in de materie, definieert beide begrippen verschillend. De deeleconomie ziet ze als een economisch model dat gebaseerd is op het delen van bezit dat niet ‘voltijds’ gebruikt wordt – inbegrepen zijn vaardigheden, ruimtes en intellectuele eigendom – tegen een financieel of niet-financieel voordeel. Verder definieert Botsman de deeleconomie als de eerste ‘wave’ van de collaboratieve economie, een groter concept dat gebaseerd is op een shift van centrale hiërarchische organisaties naar gedecentraliseerde netwerken en ‘communities’. Daarin plaatst ze onder meer fenomenen als crowdfunding en online communities als MakerSpace.
 
Nieuwe economie

In se gaat de deeleconomie om een ontwikkeling van business-to-consumer naar consumer-to consumer, maar we zien ook alsmaar meer business-to-business platformen ontstaan in deze ‘nieuwe’ economie. Hoewel het oorspronkelijk dus om individuen ging die aan handel doen, is de deeleconomie de afgelopen tien jaar uitgeroeid tot een pool aan platformen waarvan waarde intussen in de miljarden euro's loopt. PricewaterhouseCoopers berekende dat de globale omzet uit de deeleconomiemarkt in 2025 maar liefst 335 miljard dollar zal bedragen. De waarde van bedrijven als Uber en Airbnb wordt geschat op respectievelijk meer dan 41 en 13 miljard dollar. De volgende vergelijking leert dat het inderdaad aan een rotvaart gaat. Een keten als Hilton Hotels deed er 93 jaar over om een capaciteit van 600.000 kamers te hebben, terwijl Airbnb daar slechts vier jaar voor nodig had – Airbnb rondde eind 2014 trouwens de kaap van een miljoen plaatsen. Het autodeelplatform BlaBlaCar faciliteert maandelijks het transport van twee miljoen mensen, meer dan het aantal mensen dat maandelijks via Eurostar reist. 

Vooraleer we dieper ingaan op de verschillende categorieën uit de deeleconomie, is het interessant om na te gaan hoe die deeleconomie eigenlijk tot stand is gekomen. Trendwatchers wijzen op verschillende factoren, zo ook Marion Debruyne, professor marketing strategy & innovation aan de Vlerick Business School. Volgens Debruyne is het een combinatie van technologische, ecologische en socio-economische langetermijntrends die samenvallen. “Een eerste belangrijke factor is het internet dat de deeleconomie faciliteert”, aldus Debruyne. “Zonder de online kanalen beschik je niet over een gemakkelijk communicatieplatform om beide partijen samen te brengen. Daarnaast gaat de deeleconomie in tegen het consumentisme en de overvloed. Een derde punt en dat zien we vooral bij de millenial-generatie is dat het bezitten van iets bij een aantal producten weinig betekenis meer heeft ten opzichte van vorige generaties. Kijk maar naar een object als de auto.”
 
Typisch voor Generatie Y

Over het profiel van de mensen die van de talloze deelplatformen gebruikmaken, bestaat eigenlijk relatief weinig eenduidig cijfermateriaal. Zowel bij Uber als Airbnb vangen we bot als we peilen naar het profiel van hun gebruikers. Volgens Alexandre Gaschard, een van de oprichters van de onlangs gelanceerde Belgische autodeelwebsite CarAmigo, hebben Europese studies van collega-start-ups uitgewezen dat de gemiddelde leeftijd van de gebruiker van car sharing oplossingen 37 jaar bedraagt. Algemeen wordt wel aangenomen dat vooral de millenial-generatie de deeleconomie stimuleert. De huidige generaties jongeren delen en communiceren gemakkelijker dan vorige generaties met mensen die ze niet kennen. Daarnaast is hun mobiele telefoon een verlengstuk van de fysieke wereld geworden en aldus een facilitator voor het delen van hun bezittingen. Tot slot geloven ze – opnieuw – sterk in het wij-verhaal en willen ze deel uitmaken van ervaringen en merken die groter zijn dan het individu zelf. Het is dan ook niet toevallig dat menig deelplatform hierop inspeelt en netwerken en ‘communities’ creëert die op een met de sociale netwerken vergelijkbare manier functioneren.

Market Probe International voerde begin 2014 in opdracht van Havas Worldwide een onderzoek uit bij 10.574 mensen in 29 landen waarin het peilde naar de standpunten van de respondenten aangaande consumptie en economische groei. Ook de deeleconomie kwam aan bod. Uit het rapport dat de titel ‘The New Consumer and the Sharing Economy’ meekreeg, blijkt dat een meer actieve en bewuste benadering ten opzichte van consumptie bij iedere generatie ingang vindt, maar dat de millenials (16-34 jaar) het meest nieuwe vormen als crowdfunding of peer-to-peer-deelplatformen omarmen. 28% van de respondenten was op het moment van de bevraging lid van een deelplatformdienst (36% bij de millenials) en 41% beweerde om in de toekomst lid te worden van een of meerdere platformen (49% bij de millenials). Het rapport van Havas besluit overigens dat een nieuw economisch model opgang maakt, een model dat minder focust op eigenaarschap en overvloed, maar des te meer op gemeenschappelijkheid en samenwerken. 46% van de ondervraagden deelt namelijk liever dingen dan ze te bezitten, terwijl 22% het tegendeel beweert.

In alle sectoren

De sharing economy is intussen genesteld in heel wat sectoren of categorieën. Het is onbegonnen werk om zelfs de meest belangrijkste spelers op te noemen, maar de belangrijkste categorieën zijn logement (Airbnb, Nightswapping, Wimdu), transport (BlaBlaCar, Zipcar, Lyft, Spinlister) en vaardigheden (TaskRabbit, Economy of Hours). Daarnaast vinden we meer en meer voorbeelden terug in fashion (Rent The Runway, Girl Meets Dress, Tradesy) en voeding (Casserole Club, AmpleHarvest.org, Foodsharing.de). Specialisten voorspellen intussen een stijging in de categorieën financiën, gezondheidszorg, nutsvoorzieningen én op overheidsvlak –  Seoul pionierde hier al in door zich sinds 2012 te positioneren als ‘sharing city’. Er zijn dus duizenden voorbeelden in de deeleconomie te vinden en dat resulteert in een gevarieerd aanbod aan verdienmodellen. De enige constante is dat de grootste spelers een zo groot mogelijke kritische massa willen opbouwen en de nieuwere spelers proberen een community uit te bouwen daar waar de grote steken laten vallen. Zo merkt Marion Debruyne op dat er nog mogelijkheden zijn als het gaat om een model uit te bouwen waarbij de locatie en de nabijheid van primordiaal belang zijn. Ze refereert naar TaskRabbit dat een platform is waarbij je kleine werken en taken kan uitbesteden aan mensen uit je buurt. Verder hanteert niet ieder deelplatform dezelfde marketingaanpak. Zo werkt Airbnb in zijn marketing sterk op het community gegeven met onder meer verhalen van gebruikers, reistips en uitwisselingen. Het organiseert zelfs workshops waarbij het gebruikers samenbrengt om ervaringen uit te wisselen over hoe de beste ‘gastheer’ te worden. Een bedrijf als Uber focust veel minder op dat community gegeven en opereert aldus veel anoniemer.

Disruptie overal

Dat de deeleconomie de gewone economie en bedrijfsmodellen ondertussen ontwricht, is een understatement. Volgens Botsman is de deeleconomie disruptief om drie redenen. “Allereerst gaat het om een shift van gecentraliseerde organisaties met veel eigendommen naar gecentraliseerde netwerken en marktplaatsen met weinig eigendommen”, zegt Botsman. “Neem bijvoorbeeld Airbnb en Hilton Hotels. In tegenstelling tot Hilton Hotels bezit Airbnb geen verblijven, maar het faciliteert wel wereldwijd bestaande en vrije kamers, vakantiehuizen, kastelen, enz. Daarnaast maakt technologie het ons makkelijker om vreemden te vertrouwen en om te praten, te ruilen en te delen op manieren die ervoor niet mogelijk waren.” De derde reden ligt volgens Botsman in de shift van consumentengedrag dat van fysiek bezit naar on-demand bezit gaat. In het digitale tijdperk wil een aantal consumenten niet langer dingen bezitten, maar betaalt het liever een bedrag om er toegang tot te hebben en dit via verschillende bedrijfsmodellen. We zien dit zowel in media via platformen als Spotify en Netflix, in mobiliteit via Villo en CarAmigo als in peer-to-peer verhuurdiensten als Rent the Runway en Peerby.

Het disruptieve karakter van deze nieuwe economie heeft ook een aantal hinderpalen voor de deeleconomie blootgelegd. In eigen land diende Pascal Smet, Brussels minister van Mobiliteit, onlangs een strafklacht in tegen taxidienst Uber wegens het niet volgen van de fiscale regels en de veiligheidsvoorschriften in de taxisector. Eerder werd de dienst in Thailand en Spanje al illegaal verklaard. Ook Airbnb kreeg al te maken met de ‘regulitis’ van overheden. “Het is normaal dat deze platformen op de radar van overheden komen te staan”, weet Marion Debruyne. “Dit soort businessmodellen is nieuw en dus bestaat er rond bepaalde aspecten nog geen regelgeving. Die modellen zoeken natuurlijk ook de randen op van wat mag en niet.” De tegenwerking komt echter niet alleen vanuit de overheid. De teneur begint stilaan te veranderen, maar sommige gevestigde bedrijven reageren behoorlijk defensief en gebruiken de regelgeving om terug te vechten. “Ik denk dat bedrijven die zich defensief opstellen tegenover deze nieuwe spelers zich vooral de vraag moeten stellen wat die deelplatformen juist aanbieden aan klanten en op welke aspecten ze zelf tekortschieten”, stelt Debruyne. “Die platformen veroorzaken disruptie omdat ze een gebruiksvriendelijker en goedkoper alternatief bieden, niet noodzakelijk omdat ze beter zijn”, aldus nog Debruyne.

Tot besluit kunnen we stellen dat de tegenwerking kenmerkend is voor de fase waarin de deeleconomie zich bevindt. De platformen groeien zeer snel, beginnen zich te diversifiëren – kijk maar naar Airbnb en Uber dat zich ook op de businessmarkt begeeft –  en verdienmodellen worden verfijnd. De gevolgen voor de spelers uit de normale economie zijn niet te onderschatten. Het laatste woord is aan Umair Haque die in ‘The New Capitalist Manifesto’ het volgende schreef: “Als de mensen die tot voor kort nog consumenten genoemd werden 10% minder beginnen consumeren en 10% meer gebruikmaken van peer-to-peer platformen, zullen de effecten op de winstmarges van traditionele bedrijven disproportioneel groter zijn. Dat betekent dat sommige industrieën zichzelf zullen moeten heruitvinden of zich moeten voorbereiden om snel te verdwijnen.”

Een marketing project in gedachten ? Een bureau opzoeken


ARCHIVE / BRANDS - STRATEGY

JOBS


INTERVIEW

ADVERTORIAL - Onlineprinters, de actieve partner van de eventsector

ADVERTORIAL - Onlineprinters, de actieve partner van de eventsector



DOSSIER  



B2B Press & Communication Awards: de laureaten


Zowat 200 aanwezigen woonden gisteravond de derde gala-avond van de B2B Press & Communication Awards bij in Bozar. De jury van Stephan Salberter (ING Belgium) reikte elf prijzen uit en ook dit...


en savoir plus


IAB Mixx Awards 2016: de gouden cases  


Dit jaar reikte de jury van de IAB Mixx Awards zeven Gold uit. Die bekronen zeven verschillende adverteerders en campagnes, gemaakt door vijf bureaus. Een close-up van deze gouden campagnes voor...


en savoir plus
Member only
Connectez-vous Om toegang te krijgen tot dit dossier


Netvertising: gelieve niet te storen!  


Het is geen geheim dat online reclame de surfers irriteert, maar niet dermate zoals een recente studie van het mediabureau Space aantoont. Sommige populaire formaten, zoals video, worden vanwege...


en savoir plus
Member only
Connectez-vous Om toegang te krijgen tot dit dossier